“ยายไฮ”ได้เห็นผืนนาแล้วแต่โคลนยังสูง

เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน ผู้สื่อข่าวรายงานว่า หลังจากหน่วยพัฒนาการเคลื่อนที่ 56 อุบลราชธานี กองบัญชาการทหารพัฒนา ได้ขุดเจาะและระบายน้ำออกจากฝายห้วยละห้า กิ่ง อ.นาตาล จ.อุบลราชธานี เพื่อคืนที่ดินให้แก่นางไฮ ขันจันทา และราษฎรรวม 19 ราย ปรากฏว่าน้ำได้ระบายออกเกือบหมดอ่างแล้ว ชาวบ้านนาตาลต่างลงลุยโคลนเพื่อจับปลาในอ่างเก็บน้ำกันอย่างสนุกสนาน โดยที่ดินมีประมาณ 400 ไร่ แต่กลายเป็นโคลนตมสูงกว่า 50 เซนติเมตร ยังปรากฏร่องลำน้ำและคันนาเดิมให้เห็นได้ ทั้งนี้กลุ่มราษฎรบางส่วนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการฝายห้วยละห้า ได้นำไม้ไปปักแสดงแนวเขตที่ดินเดิมไว้แล้ว

นางไฮกล่าวว่า ดีใจที่ได้เห็นที่นาเดิม หลังจากที่ต้องต่อสู้เพื่อให้ได้ที่ดินคืนมาตลอด 27 ปี ส่วนการนำไม้ไปปักไว้เพื่อเป็นการแสดงแนวเขตที่ดินเดิม ไม่ได้รุกล้ำที่ดินของรายอื่น ตนจดจำตอไม้ในที่นาเดิมได้ และมีคันนาเดิมให้เห็นอยู่ โดยจะได้ขอให้ราษฎรอีก 18 ราย มาตรวจสอบที่นาเดิมของแต่ละรายด้วย

“ที่นาเดิมมีโคลนตมจำนวนมาก จึงขอให้ทางจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องช่วยปรับปรุงสภาพพื้นที่ ตามที่เลขาธิการนายกรัฐมนตรี ได้ให้ข้อตกลงกับกลุ่มราษฎรเอาไว้ ทั้งนี้ได้เตรียมเมล็ดพันธุ์ข้าวที่จะทำนาในปีนี้ไว้แล้ว” นางไฮกล่าว

นอกจากนี้ เรื่องราวการต่อสู้ของนางไฮได้ถูกถ่ายทอดเป็นบทเพลง บรรยาถึงชีวิตของนางไฮหลังถูกยึดที่นาไป ทำให้จากที่เคยเป็นคนร่ำรวยที่สุดในหมู่บ้าน ต้องตกต่ำถึงขั้นเป็นกรรมกรแบกหาม ลูกหลานทุกข์ยากลำบาก ครอบครัวแตกแยก โดยผู้แต่งเพลง คือ นายเอกรัฐ โลหะสาร ผู้อำนวยการโรงเรียนชุมชนบ้านนาเยีย กิ่ง อ.นาเยีย จ.อุบลราชธานี ซึ่งกล่าวว่า ต้องการให้เรื่องราวของนางไฮเป็นตำนานของนักสู้ที่ปกป้องสิทธิด้วยความอดทน และสะท้อนให้สังคมราชการทราบว่า การทำโครงการพัฒนาใดๆ ต้องรับฟังปัญหาและความเดือนร้อนของประชาชนด้วย

นอกจากเพลง “ยายไฮ” ยังได้แต่งเพลง “จดหมายเอื้ออาทร” และเพลง “คนไม่มีเส้น” ที่บรรยายถึงขั้นตอนการร้องเรียนตลอด 27 ปี แต่ไม่เคยได้รับการเหลียวแล จึงตัดสินใจทุบทำลายเขื่อนแห่งนี้ จน พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี มีคำสั่งให้คืนที่ดินให้กับนางไฮ